Arealbarometer - Akershus

Arealbarometer for Akershus

Areal egna for matproduksjon

Fylke: 32

17. april 2026

Arealressursar

I Akershus er det 886 275 dekar jordbruksareal, noko som utgjer omlag 15 prosent av fylkets landareal.

Arealressurskartet AR5 gjev informasjon om ressursgrunnlaget i Akershus. Det viser kva areal som kan brukast til landbruksproduksjon. Kartet gjev detaljert informasjon om arealressursane. Det vert brukt til planlegging, konsekvensutgreiingar, statistikkar og kontroll av arealtilskot i jordbruket.

Skip chart

Arealklasse

dekar

886 275dekar

15%

Fulldyrka

828 538dekar

14,1%

Overflatedyrka

3 406dekar

0,1%

Innmarksbeite

54 324dekar

0,9%

Jordbruksareal, uklassifisert*

7dekar

0,0%

3 957 299dekar

67,1%

Produktiv skog

3 776 391dekar

64,1%

Uproduktiv skog

180 891dekar

3,1%

Uklassifisert skog*

17dekar

0,0%

378 104dekar

6,4%

Bebygd og samferdsel

378 093dekar

6,4%

Bebygd, industri og samferdsel*

11dekar

0,0%

673 722dekar

11,4%

Åpen fastmark

111 398dekar

1,9%

Myr, åpen

131 801dekar

2,2%

Ferskvann*

430 523dekar

7,3%

Sum

5 895 4005895400

100100

Kilde: Arealressurskart AR5, årsversjon 2025, NIBIO. Arealklasse merket * er i hovedsak hentet fra AR50, NIBIO.

Informasjonen om arealressursene er henta frå det detaljerte arealressurskartet AR5. I fylker der meir enn 3 prosent av arealet ikkje er kartlagt i AR5, er det supplert med informasjon frå arealressurskartet AR50. Denne informasjonen byggjer på topografisk norgeskart N50 og satellittbildetolking av snaumark. I Akershus er det 0,0 % av arealet som ikkje er kartlagt i AR5.

Les meir om arealressurskartet AR5 på NIBIO sine nettsider

Sjå arealressurskartet AR5 i karttenesta Kilden - NB: Zoom inn til kartet AR5 vises.

Fulldyrka jord: Jordbruksareal som er dyrka til vanleg pløyedjupn, og som kan nyttast til åkervekster eller til eng, og som kan fornyast ved pløying.

Overflatedyrka jord: Jordbruksareal som for det meste er rydda og jamna i overflata, slik at maskinell hausting er mogeleg.

Innmarksbeite: Jordbruksareal som kan nyttast som beite, men som ikkje kan haustast maskinelt. Minst 50 prosent av arealet skal vere dekt av kulturgras eller beitetålande urter. Arealet skal ha tydeleg kulturpreg.

Korleis vert jordbruksareala brukt

Skip chart

Veksttype

dekar

Innmarksbeite

33 715dekar

4,1%

Grovfôr

151 120dekar

18,5%

Korn

619 293dekar

76%

Potet

6 611dekar

0,8%

Grønnsaker

2 388dekar

0,3%

Frukt og bær

2 074dekar

0,3%

Sum

815 201815201

100100

Kjelde: Produksjonstilskot 2025, Landbruksdirektoratet

Les meir om produksjonstilskot hos Landbruksdirektoratet

Skip chart

foretak

antall dyr

Melkekyr

96foretak

3 901antall dyr

Ammekyr

191foretak

4 810antall dyr

Vinterfôra sauer

234foretak

11 552antall dyr

Geiter

22foretak

287antall dyr

Avlspurker

28foretak

1 795antall dyr

Slaktegris

75foretak

49 301antall dyr

Verpehøner

63foretak

176 792antall dyr

Slaktekylling

9foretak

1 138 501antall dyr

Kjelde: Produksjonstilskot 2025, Landbruksdirektoratet

Les meir på NIBIO sine nettsider

Les meir om produksjonstilskudd hos Landbruksdirektoratet

Korleis er kvaliteten på jorda?

95,6 prosent av fulldyrka og overflatedyrka jord i Akershus er jordsmonnkartlagt. I Akershus har 94,2 prosent av den kartlagte jorda svært god eller god kvalitet.

Temakartet Jordkvalitet er først og fremst eit verktøy for bruk i arealplanlegging. Jordkvaliteten fortel om jorda eller terrenget har begrensningar for plantedyrking. Eit flatt jorde med lite stein er til dømes lettare å drive enn eit steinrikt jorde i ei bratt skråning. Jordkvalitetskartet tek ikkje omsyn til klima. I Noreg er det lite areal som egner seg til jordbruk. Jordsmonnet sine eigenskapar, terrengforhold og klima er avgjerande for kvar ein kan dyrke ulike planter. Ein god agronomi tar utgangspunkt i dei naturlege føresetnadene på kvar stad.

Skip chart

Jordkvalitet

dekar

Svært god

500 388dekar

62,8%

God

249 807dekar

31,4%

Mindre god

46 052dekar

5,8%

Total sum

796 247796247

100100

Kjelde: Jordkvalitet, 2022, NIBIO

Jordkvalitet er delt inn i tre klassar; svært god, god og mindre god jordkvalitet. Inndelinga bygger på ei samla vurdering av eigenskapar ved jorda som er viktige for den agronomiske bruken, samt hellingsgraden på jordbruksarealet.

Les meir om jordkvalitet på NIBIO sine nettsider

Sjå meir statistikk over jordeigenskapar på NIBIO sine nettsider

Sjå kart over jordkvalitet i karttjenesta Kilden - NB: Zoom inn til kartet jordkvalitet vises.

Svært god jordkvalitet: Areal som er lettdrive og som normalt gjev gode gode, årvisse avlingar av jordbruksvekstar som er tilpassa det lokale klimaet.

God jordkvalitet: Areal som berre egner seg for eit meir avgrensa utval av vekster. Det krevst noko meir innsats for å få gode avlingar.

Mindre god jordkvalitet: Areal som kan egne seg godt, til dømes til gras, men der eigenskapar ved jorda gjer at det krevst større innsats. Bratt areal kjem også i denne klassen.

Kva kan dyrkast opp til fulldyrka jord?

I Akershus er 394 970 dekar kartlagt som dyrkbar jord. Dette er areal som kan dyrkast opp til fulldyrka jord og som held krava til klima og jordkvalitet for plantedyrking. Fulldyrka jord er jordbruksareal som er dyrka til vanleg pløyedjupn, og kan nyttas til åkervekster eller eng, og som kan fornyast ved pløying.

Dyrkbar jord kan være omfattet av særskilte føresegner

Vurderingar av om eit areal kan dyrkast opp til å bli fulldyrka jord, endrar seg over tid. I Akershus ligg 35,2 prosent av jorda som er kartlagt som dyrkbar i områder som etter dagens retningslinjer og lovverk ikkje bør dyrkast opp. Dette gjeld dyrkbar jord som ligg på arealtypar som myr, i nasjonalparkar eller naturreservat, og areal i ravinelandskap som tidlegare vart rekna som dyrkbare med føresetnad om bakkeplanering. Vi kallar dette «dyrkbar jord med særskilde føresegner».

Skip chart

Dyrkbar jord, omfattet av særskilte føresegner

dekar

Dyrkbar jord totalt

395 147dekar

100%

Uten særbestemmelser

256 006dekar

64,8%

139 130dekar

35,2%

Myr

66 168dekar

Planeringsjord

69 398dekar

Nasjonalpark og naturreservat

14 466dekar

Kjelde: Dyrkbar jord, årsversjon 2025, NIBIO *Noko dyrkbar jord kan inngå i fleire kategoriar, til dømes dyrkbar myr som ligg i ein nasjonalpark. Tala for myr, planeringsjord og nasjonalpark og naturreservat kan difor ikkje summerast. For dyrkbar jord med særskilde føresegner er desse areala berre rekna med éin gong.

Dyrkbar jord fordelt på arealtypar

77,3 prosent av areala som kan dyrkes opp i Akershus er i dag registrert som skog.

Skip chart

dekar

Overflatedyrka jord

998dekar

0,3%

Innmarksbeite

12 430dekar

3,1%

Skog

305 178dekar

77,3%

Åpen fastmark

10 185dekar

2,6%

Myr

66 154dekar

16,8%

Sum

394 945394945

100100

Kilde: Dyrkbar jord, årsversjon 2025, NIBIO

Dyrkbar jord fordelt på klimasoner

Kor godt egna den dyrkbare jorda er for matproduksjon, er mellom anna avhengig av klimaet. Landet er delt inn i klimasoner frå 1–6, der sone 1 er best egna for matproduksjon. I Akershus ligger 82,6 prosent av den jorda som kan dyrkast opp i sone 2.

Skip chart

Dyrkbar jord fordelt på klimasoner

Sone

dekar

1 Godt egnet for matkorndyrking

22 351dekar

5,7%

2 Marginal for matkorndyrking

326 142dekar

82,6%

3 Godt egnet for fôrkorndyrking

35 919dekar

9,1%

4 Marginal for fôrkorndyrking

9 843dekar

2,5%

5 Godt egnet for grovfôrdyrking

715dekar

0,2%

6 Marginal for grovfôrdyrking

0,0dekar

0,0%

Total dyrkbar jord

394 970394970

100100

Kjelde: Dyrkbar jord, årsversjon 2025, NIBIO

Les meir om dyrkbar jord på NIBIO sine nettsider

Sjå kart over dyrkbar jord i karttjenesta Kilden - NB: Zoom inn til kartet dyrkbar jord vises.

Verdiskaping i jordbruket

NIBIO har ikkje gjort utrekningar for verdiskaping i jordbruket for Akershus i løpet av dei siste åra, difor har vi ingen tal å vise.

Les om utrekning av verdiskaping i jordbruket på NIBIO sine nettsider. Her er også dei einskilde rapportane med meir informasjon lenka opp.

Nedbygging

Dette skjer ofte rundt store byar og tettstader, der ein også finn mykje av den beste landbruksjorda.

Gjengroing

Jordbruksareal som av ulike grunnar ikkje er i bruk lenger, vil gro igjen over tid.

Oppdyrking

Noko areal vert dyrka opp til åker eller engareal, medan andre vert rydda til innmarksbeite.

Kvifor er det viktig å ta vare på matjorda?

Matjord er ein knapp og ikkje-fornybar ressurs.
Klimaendringane vil endre vilkåra for matproduksjon verda over.
Folkeauken gjer at vi treng meir areal til jordbruk.
Nok mat, trygg mat, kortreist og god mat vert viktigare for livskvaliteten vår.

Eit dekar kveite kan gje 1000 brød kvart år!

Lite jordbruksareal i Noreg samanlikna med andre land

I Noreg er kun tre prosent av landarealet jordbruksareal, og berre ein tredjedel av dette er egna til produksjon av matkorn. Tre prosent er mykje lavere enn i andre land vi kan samanlikne oss med. OECD-landa har nær førti prosent.

Stortinget har vedteke at matproduksjonen i Noreg skal aukast med 20 prosent fram til 2030.

Folketalet i verda passerte 7 milliarder menneske i 2011, og er i 2050 venta å vere 9 milliardar. FAO har rekna ut at den globale matproduksjonen må aukast med 70 prosent innan 2050 for å sikre nok mat til alle (menneska på jorda).

Ei slik utvikling vil setje produksjonsareala under press. Det gjeld både kor mykje areal som er tilgjengeleg og kvaliteten på jordbruksareala.